godziny pracy pon. - pt. 8.00 - 18.00 sob. 8.00-14.00

Ulubione samochody

Części samochodowe

Poradniki

 
2017-12-28 12:18:51

Co szkodzi turbosprężarce?

Turbosprężarka przekrój

Turbodoładowanie znane było już dziesiątki lat temu. Od dawna stosowano je w lokomotywach spalinowych, statkach, ciężarówkach, a obecnie bardzo powszechnie stosowane jest w samochodach osobowych.

Zasada działania turbosprężarki.

Zasada działania turbodoładowania nie jest bardzo skomplikowana. Uchodzące spaliny posiadają ogromną energię, która w wolnossącym silniku nie jest wykorzystywana. Umieszczenie w układzie wydechowym turbiny pozwala zamienić energię spalin na ruch obrotowy, który z kolei jest użyty do sprężania powietrza dostającego się do silnika. Im więcej powietrza do niego dociera, tym większą moc może on rozwinąć. Wszystkie turbosprężarki mają bardzo podobną budowę. Na ułożyskowanym wałku z jednej strony zamontowany jest wiatrak turbiny, a z drugiej sprężarka. Specjalne ukształtowanie korpusu wymusza ruch spalin przyspieszający turbinę do kilkudziesięciu tysięcy obrotów, przez co udaje się sprężyć powietrze w układzie dolotowym do dość wysokiego ciśnienia. Zasada działania turbo jest zbliżona do tego, co można zaobserwować w elektrowni wodnej. Sama turbosprężarka nie byłaby w stanie długo pracować, ponieważ ta "samonapędzająca się" konstrukcja szybko doprowadziłaby do zniszczenia silnika. Do precyzyjnej regulacji ciśnienia służą specjalne zawory upustowe, które w zależności od konstrukcji układu doładowania upuszczają bądź powietrze tłoczone do cylindrów, bądź spaliny przed turbosprężarką.

Najbardziej delikatne punkty w silniku doładowanym to sama turbina i układ jej smarowania. Uważać trzeba również na wszystkie połączenia układu dolotowego, rury i giętkie węże. W przypadku sprężarki wszystko polega na precyzji wykonania i trudnych warunkach jej pracy. Po pierwsze, spaliny napędzające wirnik mają temperaturę około 600 stopni Celsjusza. Po drugie, oś wirnika sprężarki kręci się z prędkością kilkunastu tysięcy obrotów na minutę. To powoduje duże obciążenie wszystkich łożysk, a ich zatarcie równoznaczne jest ze zniszczeniem turbiny. System smarowania turbiny ma zapobiegać nadmiernemu obciążeniu łożysk, czy to kulowych, czy ślizgowych. Olej pod ciśnieniem nie tylko smaruje, ale i chłodzi gładzie. Pod tym jednak warunkiem, że wszystko działa poprawnie, olej jest odpowiednio dobrany i dostarczany w odpowiednich ilościach. Dolot powietrza do sprężarki jest o tyle ważny, że każdy obcy przedmiot w sprężarce oznacza katastrofę. Dolot musi być zatem bezwzględnie szczelny i czysty. Dotyczy to każdego elementu, począwszy od filtra powietrza, przez plastikowe lub stalowe rury, giętkie węże, a na samym kolektorze dolotowym kończąc. Wiedząc o „wadach” turbodoładowania w łatwy sposób można zapobiegać poważnym awariom. To się naprawdę opłaca, bo dbałość kosztuje niewiele, a jej awaria w najgorszym wypadku może uszkodzić cały silnik.

zasada działania

 

W jaki sposób dbać o turbosprężarkę:

 

- Stosuj olej wysokiej jakości i wymieniaj go regularnie. Turbosprężarki nie lubią wydłużonych okresów między wymianami oleju. Optymalny to 10-15 tys. km.

- Bez powodu nie zmieniaj przy dużym przebiegu oleju syntetycznego na mineralny.

- Co roku wymieniaj filtr powietrza. Zanieczyszczenia wpadające przez filtr uszkadzają wirnik sprężarki.

- Reaguj na problemy z układem smarowania. Jeżeli auto ma powyżej 10 lat, to raz na dwa lata zleć mechanikowi kontrolę ciśnienia oleju.

- Nie wciskaj mocno pedału gazu, póki silnik jest nierozgrzany. Zimny olej słabo smaruje.

- Uruchamiaj silnik bez wciskania pedału gazu. Niech turbo nie osiąga wysokich obrotów, zanim nie dotrze do niego olej.

- Pozwól silnikowi i olejowi się schłodzić po forsownej jeździe, zanim wyłączysz silnik. Po jeździe autostradą (140 km/h), np. podjeżdżając do tankowania, odczekaj 30 s, aż silnik się schłodzi na wolnych obrotach.

- W przypadku silników ze zmienną geometrią turbo regularnie wykonuj dłuższe jazdy, przy których mechanizm ma szansę wygrzać się i pozbyć nagarów.

W zasadzie turbosprężarka powinna być w  stanie wytrzymać tyle, co cały silnik. Gdyby nie zimne rozruchy, przy których wirnik kręci się prawie na sucho i gdyby nie zanieczyszczenia wpadające do układu dolotowego, wirnik turbosprężarki powinien móc wytrzymać nawet ponad milion kilometrów. Jednak rzeczywiste warunki użytkowania są zwykle dalekie od optymalnych. Dlatego turbosprężarki zwykle zaczynają zdradzać objawy zużycia po przebiegu rzędu 200 - 250tys. km.

W dieslach użytkowanych głównie w  mieście, gdzie silnik często jest niedogrzany, a  liczne gaszenia i  rozruchy powodują pracę na sucho - pierwsza wysiada zwykle tzw. zmienna geometria, powodując konieczność demontażu turbosprężarki już zwykle po przebiegu na poziomie 120-150 tys. km. Jeżeli kierowca nie stosuje się do zaleceń producenta odnośnie eksploatacji auta z  turbo, trwałość tego elementu potrafi spaść do kilkudziesięciu tys. km.

Najczęściej zużyciu turbo towarzyszy duże spalanie oleju, ewentualnie nietypowe odgłosy. Jednym z symptomów wysokiego stopnia zużycia turbosprężarki jest obecność oleju w układzie dolotowym silnika (np. intercoolerze). Dodatkowymi objawami zużycia turbiny mogą być: spadek osiągów silnika, przechodzenie silnika w tryb awaryjny, nieregularne rozwijanie mocy, gwizd towarzyszący pracy turbosprężarki.

Bez względu na konstrukcję czy producenta, rdzeń turbosprężarki, czyli jej główny element, zbudowany jest bardzo podobnie. W  przypadku najprostszych turbosprężarek bez zmiennej geometrii, a  więc sterowanych prostym zaworem upustowym, cała regeneracja, poza czyszczeniem obudowy, ogranicza się właśnie do naprawy lub wymiany rdzenia. Nie ma tu większych problemów, dlatego producenci nie ukrywają, że naprawy może się podjąć każdy
wyspecjalizowany warsztat.
Turbosprężarki o zmiennej geometrii różnią się od zwykłych tym, że zamiast zaworu upuszczającego spaliny mają układ regulowanych łopatek w  korpusie turbiny, które wpływają na zmianę napływu spalin na wirnik turbiny. W przypadku tego typu rozwiązań, przy okazji regeneracji, poza rdzeniem, interwencji wymaga także układ zmiennej geometrii. Czasami wystarczy jego wyczyszczenie, innym razem musi zostać wymieniony na nowy. Jeżeli po naprawie całość zostanie prawidłowo wyregulowana - urządzenie będzie pracować jak nowe.

 

czytaj dalej
ukryj treść